Iedereen blijft op X omdat iedereen blijft. Communicatiestrateeg Mayke van Keep betoogt waarom juist communicatieprofessionals die cirkel moeten doorbreken. En waarom dat alleen collectief werkt.
Wij kennen ons vak en weten dat je een boodschap nooit los kunt zien van het medium waarop hij wordt gebracht. Toch handelen we bij X alsof dat niet zo is, terwijl juist dit medium zich vaak tegen ons keert. Het wordt tijd dat onze beroepsgroep daar verantwoordelijkheid voor neemt.
Dat is geen academische kwestie meer. De Voorlichtingsraad, de communicatiedirecteuren van alle twaalf ministeries, heeft het kabinet-Jetten geadviseerd om zoveel mogelijk van X te vertrekken. Het platform faciliteert volgens hen actief strafbare content en desinformatie, en schendt daarmee Europese en Nederlandse regelgeving. De reacties waren voorspelbaar: van Wilders die sprak van ‘totalitarisme’ tot de Haagse tegenwerping dat je het politieke debat juist niet mag verlaten. Het precedent ligt er echter al: de NOS, Trouw en KRO-NCRV vertrokken van X.
Wie op X post, voedt polarisatie
Politiek journalist Guido van Dijk, presentator en redacteur van de podcast Spindoctors, legde de vinger op de zere plek. Zijn spindoctors en persvoorlichters wel bereid te vertrekken van een machtig, goedkoop en snel beeldvormingsplatform? Daar zit de spanning. Politici blijven om de journalisten, journalisten om de politici en ga zo maar door. Iedereen blijft omdat iedereen blijft.
Maar precies hier ligt onze professionele verantwoordelijkheid. Een platform is geen neutraal doorgeefluik. Het is een arena met een eigen beloningsstructuur. De structuur bij X heeft polarisatie als verdienmodel. Hoe meer woede, hoe meer interactie. In feite voed je, door te kiezen voor X, polarisatie. Het argument dat je reacties kunt uitzetten, mist de kern. Want alleen al door je aanwezigheid legitimeer je het platform.
Een veelgehoord argument is dat, als je als enige vertrekt, je tegen een lege zaal praat. Maar dat is een denkfout. De leegte van Bluesky of van het nieuwe Europese netwerk W is geen eigenschap van het platform, maar het gevolg van onze besluiteloosheid om over te stappen en eventuele startproblemen voor lief te nemen. En de gedachte dat je een gepolariseerde arena van binnenuit kunt matigen, gaat voorbij aan hoe dat medium is opgebouwd: het algoritme beloont nooit jouw redelijke geluid, maar de ruzie eromheen juist wel.
Waarom alleen samen weggaan werkt
De oplossing vraagt om lef. Individueel weggaan is zinloos en eenzaam, maar collectief verhuizen werkt wel. Gecoördineerd en met zijn allen. Twaalf departementen die, samen met de grote nieuwsorganisaties en de woordvoerders en gerenommeerde communicatie-experts, weggaan van X. Dan verschuift het zwaartepunt. De vraag wordt dan: wie durft achter te blijven? Topambtenaren staken hun nek uit, de omroepen gingen hen voor. Nu is het aan ons om in actie te komen.
Dus de volgende keer dat je een bericht klaarzet voor X, stel jezelf dan de vraag: versterk ik mijn boodschap of versterk ik het platform en de polarisatie die het verkoopt? Voelt het antwoord ongemakkelijk, dan weet je genoeg. We hoeven het debat niet te verlaten. We mogen het best ergens anders voeren waar het nog echt een debat is.
Meer columns van Mayke van Keep lees je op haar auteurspagina.




