Communicatieprofessionals wegen elk woord, maar beeld krijgt vaak niet dezelfde aandacht. Een vergissing, zegt beeld- en gedragsexpert Ben van Hamersveld. Want wie beeld niet serieus neemt, ondermijnt zijn eigen communicatie.
Ben van Hamersveld is al zijn hele leven geïnteresseerd in wat mensen beweegt om iets wel of niet te doen, en hoe beeld en design daaraan bijdragen. Hij schreef er twee boeken over: Beeldcommunicatie en Gedragsverandering, van principe tot praktijk. Veel problemen in de praktijk hebben volgens hem dezelfde oorzaak: een gebrek aan kennis over hoe mensen informatie uit beelden verwerken.
Beeld werkt anders dan je denkt
‘Zien is veruit ons meest dominante zintuig en mensen verwerken het makkelijker dan woorden’, zegt Van Hamersveld. ‘Beeld pakt aandacht, betekenisgeving gaat razendsnel en het roept snel emotie op. Dat maakt een boodschap vaak eenvoudiger te begrijpen. Toch begint het opstellen van een boodschap bijna altijd met woorden. De inzet van beeld verdient minstens zoveel tijd, moeite en energie als de woorden die worden gebruikt.’
Extra belangrijk voor wie moeite heeft met lezen
Het belang van beeld geldt voor iedereen, maar voor sommige groepen is het verschil nog groter. ‘Voor laaggeletterden, anderstaligen en mensen met een cognitieve beperking maakt goede beeldcommunicatie nog meer verschil. Heldere beelden dragen zo bij aan inclusiviteit en gelijke kansen.’
Smaak misleidt
Toch worden beeldbeslissingen in de praktijk zelden op kennis gebaseerd Een van de meest hardnekkige gewoontes in beeldcommunicatie is beslissingen baseren op persoonlijke smaak. ‘Smaak is zelden een goed argument’, zegt Van Hamersveld. ‘Smaken verschillen en er valt niet over te twisten. Bovendien doet de smaak van de beslisser er vaak niet toe. Waar het om gaat, is wat de doelgroep ergens van vindt.’
Het smaakargument illustreert volgens Van Hamersveld een kennisgebrek. ‘Wie niet weet hoe beeld werkt, valt terug op iets arbitrairs. Dat staat effectieve beeldcommunicatie in de weg.’ Zijn pleidooi: werk met beeldgrammatica. ‘Heldere richtlijnen voor de inzet van beeld en design, waarmee je beeldbeslissingen onderbouwt. Dat geeft je een enorme voorsprong bij het briefen, creëren en evalueren van effectieve beeldcommunicatie.’
Maak het de ontvanger makkelijk
Smaak is niet het enige struikelblok. Een andere hardnekkige aanname is dat mensen de tijd nemen om een uiting te bekijken. ‘Daar kan ik duidelijk over zijn: dat doen de meeste mensen niet. Ook niet als je uiting iconen, illustraties, foto’s of andere beeldelementen bevat.’ Zijn advies: maak het de ontvanger makkelijk. ‘Snoei je boodschap, breng hiërarchie aan en gebruik perceptiewetten om snel duidelijk te maken wat bij elkaar hoort. Zo vergroot je de kans dat je boodschap overkomt zoals bedoeld.’
Willekeurige beelden zorgen voor verwarring
Een beeld zegt meer dan duizend woorden — en dat is soms ook een probleem. Mensen interpreteren beeld namelijk vaak verschillend. Willekeurig gekozen beelden in uitingen zijn daarom zelden een goed idee. ‘Zo’n plaatje zorgt al snel voor verwarring, omdat ontvangers het anders interpreteren dan bedoeld. Beeld moet de boodschap dragen, niet versieren. Dump willekeurige opleukbeelden. Zo voorkom je onnodige miscommunicatie.’
Zo word je sterker in beeldcommunicatie
Tot slot Van Hamersvelds belangrijkste advies: bekwaam je als communicatieprofessional in beeldgrammatica. ‘Gebruik inzichten uit wetenschap en praktijk om beslissingen over beeld te nemen, in plaats van smaak of intuïtie. Dat maakt je beeldcommunicatie stukken effectiever, waardoor je doelen gemakkelijker bereikt. En test je uitingen bij de doelgroep. Dat hoeft helemaal niet ingewikkeld of tijdrovend te zijn. Door je uiting aan enkele mensen te tonen en feedback te vragen, maak je vaak al veel verschil.’
——
Over de workshop
Wil je aan de slag met beeldcommunicatie. Op 2 september verzorgt Ben van Hamersveld de workshop Begrijpelijke beeldtaal en leesbaar design. Je leert waarom zoveel visuele communicatie onduidelijk is, welke rol design daarin speelt en hoe je een als communicatieprofessional beelden inzet die een boodschap echt helpen overbrengen.
——
Over de auteur
Ben van Hamersveld spreekt, traint en adviseert over beeldcommunicatie en gedragsverandering. Daarnaast is hij docent aan Hogeschool Leiden en The New School Amsterdam. Hij schreef twee boeken en deelt zijn kennis via zijn YouTube-kanaal Begrijpen met Ben.
Meer recente artikelen
Waarom zoveel samenwerkingen tussen opdrachtgevers en communicatiebureaus vastlopen
‘Angst in klimaatcommunicatie overtuigt wie al overtuigd is. De rest sluit zich af’
SCAMPER en AI: een krachtige aanpak voor creatievere communicatie
