Zwijgen over een probleem dat je kent, is geen neutrale keuze. Maatschappelijk communicatiestrateeg Mayke van Keep legt uit waarom niets doen je medeplichtig maakt. En wat je wél kunt doen
De meeste problemen die binnen een organisatie of in de samenleving spelen, zijn al jaren bekend. Opvallend vaak weten veel mensen ervan. Het ontbreekt zelden aan informatie, wel aan actie. Als er al over gesproken wordt, is de reactie vaak: ‘Daar ga ik niet over. Dat moet de politiek maar oplossen.’ Of: ‘Deze beslissing ligt bij de directie.’ Met als gevolg dat er niets gebeurt en de situatie blijft bestaan. Het blijft stil.
Juridisch gezien ben je waarschijnlijk niet verantwoordelijk. Je hebt het probleem niet veroorzaakt en je bent niet bevoegd of verantwoordelijk om het op te lossen. De relevante vraag is echter anders: speel jij een rol in het voortbestaan van het probleem?
Wie weet dat een situatie schadelijk is of kan worden – voor collega’s, klanten, de samenleving of de organisatie – en desondanks niets doet, kiest er actief voor die situatie te laten voortbestaan. Niets doen is immers ook een keuze. En elke keer dat je die keuze opnieuw maakt, word je een beetje medeplichtiger aan de schade die ontstaat.
Wat doe jij met wat je weet?
Eigenlijk schuif je bewust of onbewust een probleem voor je uit. Tot de schade zo groot is dat niemand er meer omheen kan. Tot actiegroepen voor de deur staan, een rechtszaak begint, klanten afhaken of de polarisatie verder toeneemt. Als iedereen die op de hoogte is van het probleem daar niets mee doet, is de kring van medeplichtigen vaak groter dan je denkt. Dan is er sprake van een collectieve keuze om te normaliseren wat niet genormaliseerd mag worden.
De vraag is daarom niet: wie gaat hierover? Maar: wat doe ik met wat ik weet? Er is immers een wereld van verschil tussen iemand die zegt ‘ik ga hier niet over, maar ik ga het aankaarten bij wie er wel over gaat’, en iemand die zegt ‘ik ga hier niet over’ en zwijgt. De eerste neemt verantwoordelijkheid binnen zijn mogelijkheden. De tweede gebruikt zijn beperkte mandaat als schild. Je hoeft dit niet alleen te doen. Zoek medestanders, andere medeplichtigen. Bespreek samen wat je kunt doen. Er kan altijd meer dan je denkt.
——
Dit artikel verscheen eerder in C – het communicatiemagazine van Nederland
