Wees geen pussy
Er zijn van die boodschappen die blijven hangen. Ze nestelen zich als echo’s die nog jarenlang natrillen: in je hoofd, in je lijf en in de keuzes die je maakt. De boodschappen die we ons blijven herinneren, kunnen ons helpen of hinderen. ‘Je bent niet van suiker’ is er zo een. Terloops uitgesproken door iemand in mijn jeugd, maar hardnekkig blijven plakken. Hij zorgt er nog steeds voor dat ik liever de fiets pak dan de auto, ook als het met bakken uit de hemel valt. En het is ook een stem in mijn hoofd die me soms nét over mijn eigen grenzen duwt.
Mark L. Knapp noemde die boodschappen die beklijven en beïnvloeden memorable messages. Het zijn persoonlijke richtlijnen die we oppikken in betekenisvolle gesprekken en vervolgens jarenlang met ons meedragen. Volgens de studie Theory of Memorable Messages kunnen ze verschillende vormen aannemen. Ze kunnen positief of negatief zijn, bemoedigend of juist begrenzend. Maar wat ze gemeen hebben, is dat ze te vangen zijn in een korte zin en richting geven aan gedrag, overtuigingen en identiteit. Memorable messages vormen namelijk een script: ze zeggen niet alleen wat je moet doen, maar ook wie je moet zijn. Neem de boodschap uit mijn verre verleden. ‘Je bent niet van suiker’ zegt niet alleen: ‘Ga gewoon door, stel je niet aan’, maar ook: ‘Wees sterk, wees geen pussy’.
‘Memorable messages zeggen niet alleen wat je moet doen, maar ook wie je moet zijn’
Memorable messages klinken overal, ook in organisaties: ‘Hier houden we ons niet bezig met problemen, alleen oplossingen.’ Zo’n boodschap kan daadkracht stimuleren, positieve energie geven en motiveren, maar het kan ook ruimte wegnemen voor twijfel, kwetsbaarheid of het simpelweg even niet weten. Een boodschap kan zowel een cultuur creëren waarin mensen elkaar optillen als eentje waarin risico’s en onzekerheden onderbelicht blijven. Met alle gevolgen van dien.
Voor communicatieprofessionals zijn memorable messages heel relevant. Niet alleen om te creëren, maar ook om te beluisteren. Want soms zijn de krachtigste boodschappen de boodschappen die al bestaan – in het hoofd van mensen of het hart van organisaties. Hier ligt de taak om ze op te halen, te herkennen en te bevragen. Wat blijft hangen? Welke boodschap stuurt hier wat we doen en wie we zijn? En helpt of hindert hij? Wat de theory of memorable messages ons leert? Luister naar de echo’s van wat al klinkt en stel jezelf de vraag: vraagt deze boodschap om meer volume of om een andere frequentie?
——
Dit artikel verscheen eerder in C – het communicatiemagazine van Nederland