Logo Zoeken

Inclusieve communicatie: zo pak je het aan

Inclusieve communicatie is toegankelijk, eenvoudig te begrijpen en herkenbaar. Dat betekent dat iedereen kan meedoen. Dat je A2 of B1 taalniveau gebruikt en dat je culturele verschillen overstijgt. Inclusieve communicatie is erop gericht een zo groot mogelijke groep mensen te bereiken en te betrekken.

Inclusieve communicatie, de vier stappen in het kort:

Wat is inclusieve communicatie?

Inclusieve communicatie is communicatie waarmee je een zo breed mogelijke groep  mensen aanspreekt. Dit doe je met toegankelijk, begrijpelijk en herkenbaar woord- en beeldgebruik. Inclusieve communicatie is positief ingestoken en vermijdt stereotypen en clichés

De bouwstenen van inclusieve communicatie

Inclusieve communicatie is:

  • Toegankelijk: iedereen kan meedoen
    Inclusieve communicatie betekent dat iedereen toegang heeft tot de informatie en er ook mee overweg kan.
  • Eenvoudig te begrijpen: A2 of B1-taalniveau
    Communiceer in heldere, begrijpelijke taal. De richtlijn voor inclusieve communicatie is het gebruik van het taalniveau A2 of B1. Inclusief taalgebruik bestaat uit korte, actieve zinnen zonder bijzinnen en verwijzingen.
  • Herkenbaar: overstijg culturele verschillen
    Is de informatie herkenbaar voor de groep waarvoor deze bestemd is? Om een brede groep mensen aan te spreken en te betrekken, moeten beeld- en taalgebruik aansluiten bij hun leefwereld.

Het belang van inclusieve communicatie

Diversiteit en inclusie spelen een steeds belangrijkere rol in de samenleving. Recente sociale bewegingen (#MeToo, Black Lives Matter, etc.) en maatschappelijke opgaven laten de noodzaak van een inclusievere samenleving zien. Voor bedrijven, organisaties en overheden is het van belang om een zo groot mogelijke groep mensen te bereiken en betrekken. Inclusieve communicatie speelt hierin een essentiële rol.

Zo ga je aan de slag met inclusieve communicatie

  • Veranker inclusieve communicatie in je organisatie

Het beste is natuurlijk als je organisatie niet alleen inclusief communiceert, maar ook echt inclusief is. Dit heb je niet in één dag doorgevoerd, het is iets wat je opbouwt. Het moet verankerd worden in je organisatie en uitingsvormen en je hebt er draagvlak voor nodig. Organisaties die inclusief communiceren wanneer het ze goed uitkomt  - bijvoorbeeld alleen rondom de Pride-maand - zijn niet geloofwaardig. Het kan zelfs leiden tot reputatieschade, omdat ze beticht worden van bijvoorbeeld ‘pinkwashing’.

  • Betrek de mensen die je wilt bereiken vanaf het begin

Goede communicatie is nooit zendergedreven, maar altijd ontvangergericht. Dat begint ermee dat je goed en open luistert. Betrek de mensen die je wilt bereiken vanaf het begin.  Om erachter te komen wie zij zijn en wat hen bezighoudt. Een luisterplan kan hierbij helpen.

Onderzoek ook wat jouw doelgroep van jouw communicatie verwacht. Welke vorm heeft de voorkeur? Wat is de juiste toon en moeilijkheid? Via welke kanalen en op welke momenten ontvangen zij informatie het liefst?

Je kunt bovendien elke boodschap voorzien van laagdrempelige feedbackmogelijkheden. Daarmee leer je sneller of jouw manier van communiceren effectief is of niet.

  • Zorg voor een schrijfwijzer inclusieve communicatie

Een handig hulpmiddel is een ‘handboek’ waarin precies staat omschreven:

    • wat de visie van jouw organisatie op inclusieve communicatie is.
    • hoe jullie dat doen, compleet met concrete voorbeelden van do’s en don’ts.

Stel zo’n ‘schrijfwijzer’ niet alleen op voor geschreven tekst, ook voor audiovisuele communicatie. Zorg bovendien voor een diverse beeldbank. Dat stimuleert de inzet van inclusieve beelden.

  • Zorg voor een goed communicatienetwerk

Hoe breder je communicatienetwerk, hoe meer mogelijkheden je hebt om je gehele publiek te bereiken. Kijk verder dan alleen je eigen website of socialemediakanalen. Welke influencers of ambassadeurs kun je bijvoorbeeld inzetten om jouw boodschap bij een breder publiek uit te dragen? Het bouwen van een communicatienetwerk kost tijd, maar levert je uiteindelijk veel op. Ook een goed communicatienetwerk begint bij een eigen communicatieafdeling die inclusief is.

Do’s & don’ts van inclusieve communicatie

#1 Zorg voor een duidelijke structuur
Informatie wordt eenvoudiger te begrijpen als je zorgt voor een duidelijke structuur. Zorg ervoor dat de belangrijkste informatie aan het begin van de zin, alinea en tekst staat.

#2 Communiceer via verschillende kanalen
Communicatie gaat tegenwoordig vaak digitaal. Dat is prima, maar een grote groep mensen beschikt niet over goede digitale vaardigheden. Zorg ervoor dat er ook offline alternatieven zijn. Dat geldt zeker ook in de manier waarop mensen contact kunnen opnemen. Naast mailen en chatten, moet je ook kunnen bellen of misschien wel fysiek langs een loket kunnen gaan.

#3 Kies voor de juiste vorm
We zijn vaak geneigd om schriftelijk te communiceren, maar wellicht is de doelgroep visueel of auditief ingesteld. Bedenk goed welke communicatievorm je gebruikt – tekst, beeld, spraak, video – of een mix van communicatievormen.

#4 Wees je bewust van beeld
Zorg voor beeld dat niet alleen herkenbaar en begrijpelijk, maar ook realistisch is. Zo identificeert meer dan de helft van de mensen in Nederland als vrouw en heeft bijna een kwart een migratieachtergrond. Zie je dat terug in het beeld dat je gebruikt?

Het gebruik van counter-stereotypen kan helpen om stereotypen te doorbreken. Denk aan een arts met een hoofddoek of een mannelijke verpleegkundige.

#5 Voorkom sekse-aanduidingen
Iemand die goed is in technisch werk, is al snel een ‘vakman’. Maar daar bestaan neutralere woorden voor, zoals ‘professional’. Meestal is het specifiek benoemen van sekse niet nodig. ‘De sollicitant stuurt zijn motivatiebrief’ kan eenvoudig worden veranderd in ‘sollicitanten sturen hun motivatiebrief’.

#6 Blijf weg van jargon
Een schrijver noemt een tekst al snel ‘content’ en een politieagent een plek waar een beroving plaatsvond een ‘plaats delict’ of ‘pd’. Dat is jargon dat lang niet iedereen begrijpt. Bovendien creëert een vaktaal een groepsgevoel en dat is precies wat je bij inclusieve communicatie niet wil. Een tekst of video moet voor iedereen te begrijpen zijn, niet enkel voor een selecte groep insiders.

#7 Voorkom het gebruik van waardeoordelen
Met termen als een ‘goede opleiding’ of ‘hoger opgeleid’ geef je jouw communicatie een waardeoordeel mee. Communiceer liever alleen feiten, zonder oordeel of invulling.

Leer meer over inclusieve communicatie

Lees het boek: Inclusief Communiceren

Als standaardwerk over inclusief communiceren geldt het boek ‘Inclusief Communiceren’ van Hanan Challouki uit 2022. In het boek zet Challouki overzichtelijk op een rij wat inclusieve communicatie wel en niet is.

Kennisartikelen

Kennisartikelen over Inclusieve communicatie

Saskia Schepers.jpg

Inclusieve communicatie op de werkvloer: de kracht van neurodiversiteit

Lees meer over "Inclusieve communicatie op de werkvloer: de kracht van neurodiversiteit"
Sirous-Kavehercy.png

Sirous Kavehercy over de illusie van communicatie

Lees meer over "Sirous Kavehercy over de illusie van communicatie"
Inclusie_diversiteit_culturen

Met deze praktische stappen zorg je voor een inclusievere afdeling Communicatie

Lees meer over "Met deze praktische stappen zorg je voor een inclusievere afdeling Communicatie"
OranjeLeeuwinnen.jpg

Bewustwording als oplossing voor stereotypering

Lees meer over "Bewustwording als oplossing voor stereotypering"