Augusto de Campos Neto: 'Als je alleen praat over wat kapotgaat, praat je de samenleving de put in'

Beveiliger op Schiphol, recruiter bij een Amerikaans bedrijf, vaste gast bij MTV, beleidsadviseur bij de gemeente Amsterdam, rijksambtenaar, spoken word-artiest, zanger in een afrobeatband. De loopbaan van Augusto de Campos Neto laat zich moeilijk samenvatten. Toch verbindt één ding alles: mensen.

Zijn nieuwe boek : De kracht van het midden is daarvan de neerslag. Maar het is zeker geen eindpunt. Het is een oproep. Hij wil een beweging in gang brengen die al gaande is maar geen stem heeft.

Waarom hij koos voor het Nelson Mandelapark

Amsterdam-Zuidoost, het Bijlmerplein. In een koffiezaak zitten scholieren onderuitgezakt op de banken, kantoormensen werken op hun laptop. Augusto de Campos Neto heeft zelf voor deze plek gekozen. Niet toevallig: hij groeide hier op, werkt hier nog steeds (als spin-instructeur) en draagt de buurt met zich mee, waar hij ook gaat. Een dag eerder liet hij zich in het Nelson Mandelapark fotograferen met een basketbal onder zijn arm. ‘Toen we de afspraak maakten, bleek de fotograaf ook gek van basketbal’, vertelt hij. ‘Dan heb je meteen een verbinding.’ Hij weet waar hij over praat: hij coacht het basketbalteam van zijn jongste zoon, elf jaar oud.

Het Nelson Mandelapark als locatie voor de fotosessie is een bewuste keuze. ‘Mandela had kunnen kiezen voor wrok. Maar na alles wat hem is aangedaan, kiest hij voor verzoening. Dat vraagt moed. Dat is precies wat ik bedoel met de kracht van het midden: niet de makkelijke kant kiezen, maar de verbinding blijven zoeken.’ Hij pauzeert. ‘Hier, in de Bijlmer, komt dat allemaal samen.’

De Bijlmer als fundament

Zijn boek gaat niet over harmonie of consensus, maar over de keuze om verschillen niet te vermijden maar te dragen. De Bijlmer is geen decor voor hem, het is zijn fundament. Hij groeide op in Holendrecht, een wijk in Amsterdam-Zuidoost, vlakbij het Nelson Mandelapark. Zijn vader komt uit Angola, werkte in de scheepvaart en arriveerde via Rotterdam. Zijn moeder is half Kaapverdisch, half Portugees. Ze begonnen van nul, thuis hadden ze het niet breed. ‘Er waren verjaardagen zonder cadeau. Sinterklaas zonder pakje. Je wist gewoon dat je ouders nog bezig waren hun leven op te bouwen. Dat deelde je met heel veel mensen in zo’n buurt. En dat vergeet je nooit meer.’

De Bijlmer is een geuzennaam voor hem. ‘Mensen hebben er beelden bij, vooroordelen. Als je hier opgroeit, is die veelkleurigheid gewoon normaal. Je ziet het niet als apart of bijzonder. Pas als je de grenzen van Amsterdam-Zuidoost overschrijdt, merk je hoe bijzonder het is.’

Marokkaanse schoffies

Aan de Universiteit van Amsterdam, waar hij communicatiewetenschappen studeerde, hoorde hij medestudenten zeggen dat ze nooit in Zuidoost zouden wonen. ‘Daar werd ik boos van. En later, toen ik als recruiter bij een grote Amerikaanse multinational werkte, merkte ik het opnieuw. Ze kenden de Bijlmer niet, maar hadden er wel een beeld bij. Positief was dat zelden. Ze dachten: als ik daar loop, moet ik mijn tas vasthouden.’

Hijzelf had ook vooroordelen over plekken, geeft hij toe. Toen hij dertien was, verhuisde het gezin naar Amsterdam-West, Bos en Lommer. ‘Daar wonen Marokkaanse schoffies’, dacht hij aanvankelijk. Hij bleef in Zuidoost slapen, bij vrienden, en maakte er zijn middelbare school af. In Bos en Lommer zag hij een vergelijkbaar patroon: andere mensen, dezelfde struggles. ‘Dat leert je je oordeel uit te stellen. Of ik nu in Bos en Lommer ben, in Staphorst of in Urk: overal kom ik plekken tegen waar mensen karikaturale beelden bij hebben. Dat herken ik.’

De rode draad in een onnavolgbare loopbaan

Beveiliger, recruiter, beleidsmedewerker, adviseur, artiest, zanger. ‘Het lijkt alsof er geen lijn in zit in mijn carrière’, zegt hij. ‘Maar die is er wel. Ik probeer altijd in contact te zijn met mensen en samen met de gemeenschap dingen te doen. Of ik nu een sportles geef of beleidsadvies schrijf: het gaat altijd om connectie.’

Spoken word omschrijft hij als een mix tussen rap en dichtkunst. ‘Hard op de inhoud, zacht in de woorden.’ Hij stond in Paradiso en de Melkweg, had een vast onderdeel bij MTV. Nu doet hij het alleen nog op aanvraag. Daarnaast zingt hij in een afrobeatband, geïnspireerd op de Nigeriaanse muzikant Fela Kuti. ‘Eens per maand spelen we op een festival. Het lijkt veel, maar als je er slim over nadenkt, doe je altijd twee dingen tegelijk.’ Hij woont inmiddels drie jaar in Almere, maar geeft nog steeds sportles in Zuidoost. ‘Dat is mijn manier om verbonden te blijven met mijn oude buurt.’

Thuis heeft hij een vrouw en twee zonen, van vijftien en elf jaar oud. Per 1 april is hij gestopt als rijksambtenaar en begint hij als zelfstandig adviseur. Voor het eerst is hij ondernemer. ‘Ik ben helemaal niet zakelijk ingesteld, maar heb mensen om me heen die me daarin helpen. En ik ben ervan overtuigd dat wat ik breng, waarde heeft.’

Verbinden waar anderen vastlopen

Jarenlang werkte hij bij de Expertise-unit Sociale Stabiliteit van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Hij adviseerde in die functie gemeenten over polarisatie, maatschappelijke spanningen en sociale cohesie. Als voorbeeld noemt hij: de Sinterklaasintocht in Dokkum en Kick Out Zwarte Piet dat wilde demonstreren. De burgemeester wist niet hoe ze hiermee om moest gaan. De Campos Neto legde de verbinding en organiseerde een ontmoeting. Er kwamen goede afspraken over hoe en waar de demonstratie zou plaatsvinden. ‘Hoe het daarna liep, hadden we niet in de hand (de demonstranten werden op de snelweg tegengehouden en konden Dokkum niet bereiken, red.). Maar de voorkant klopte. Dat was mijn rol: de verbinding tot stand brengen die er anders niet komt. Niet een standpunt innemen, maar de ruimte creëren.’

Zijn boek Het Cohesieveld is de neerslag van al die jaren en al die ervaringen. De aanleiding is een gevoel van urgentie. ‘Je hoort alleen maar over tegenstellingen. In de media, in de politiek: polarisatie loont. Maar als ik in wijken kom, ook de zogenaamde probleemwijken, dan zie ik zoveel mooie bewegingen. Mensen die iets opbouwen, verbinden, dragen. Dat geluid wil ik verder brengen. Want als je alleen blijft praten over wat kapotgaat, praat je de samenleving de put in. Terwijl er ook een andere kant is.’

In Het Cohesieveld beschrijft hij vier rollen die gemeenschappen bijeenhouden: de verbinder, herkenner, narratiefbouwer en stille drager. Die laatste is degene die draagt zonder dat iemand het ziet. ‘Er is een gepensioneerde vrouw hier in de buurt. Zij steunt al jaren de ouderen om haar heen. Geen functie, geen erkenning. Soms tegen de stroom van de gemeente in, maar zonder haar houdt de buurt het niet.’

Je bestaat niet los van de mensen om je heen

Het boek draagt hij op aan zijn zonen. En aan de Bijlmer. ‘Het is ook een buurt waar ontzettend veel vanuit de gemeenschap zelf is ontstaan, van onderop. Dat wordt niet altijd erkend door overheden. Dit boek is mede een eerbetoon aan de mensen die dat dragen.’ Hij woont er niet meer, maar is nooit echt weg. De sportlessen, de band, de vrienden. De filosofische basis van zijn boek is de Afrikaanse levensfilosofie Ubuntu: ik ben pas iemand in relatie tot de ander. ‘Je bestaat niet los van de mensen om je heen. Dat klinkt abstract, maar het is precies wat ik hier in de Bijlmer heb geleerd. Je bent wie je bent omdat anderen je vormen, uitdagen, opvangen.’ Hij pauzeert even. ‘En als je dat beseft, kijk je anders naar polarisatie. Dan is de vraag niet: wie heeft gelijk? Maar: hoe blijven we met elkaar in verbinding?’

Het Cohesieveld is voor De Campos Neto meer dan een boek. Het is een uitnodiging aan bestuurders, communicatieprofessionals en burgers om deel te worden van het ‘dragend midden’: de vaak onzichtbare, maar cruciale laag die samenlevingen bijeenhoudt. Het boek bevat casussen, een hand-out en concrete handvatten om zelf aan de slag te gaan. ‘De beweging is er al. Ze heeft alleen nog geen podium.’

------

Fotografie: Duco de Vries

------

Dit artikel verscheen eerder in C – het communicatiemagazine van Nederland