Engels in communicatie: bewuste keuze of automatische piloot?

Vroeger was Engels vooral functioneel: handig voor internationale contacten en vakjargon. Inmiddels is het diep verweven geraakt in het dagelijks taalgebruik van mensen, organisaties en instellingen. 

Maar vanzelfsprekend is het daarmee nog niet, zegt Edwards. ‘Communicatieprofessionals zouden bewuster en doelgerichter moeten nadenken over de inzet van Engels. Je moet telkens opnieuw afwegen of en waarom het meerwaarde heeft, in plaats van het simpelweg te gebruiken.’ 

Wanneer heeft Engels meerwaarde? 

'Als je publiek echt internationaal is, of als je bewust wilt laten zien dat je tot een bepaalde professionele of kosmopolitische groep behoort.' Maar er schuilt een risico dat communicatieprofessionals vaak over het hoofd zien. 'Nederlanders overschatten hun beheersing van het Engels. Dat noemen we valse vloeiendheid: mensen denken dat ze alles begrijpen en stellen daardoor minder snel verduidelijkende vragen. Dat kan tot misverstanden leiden — ook in professionele communicatie.’ 

Wat zijn de risico's? 

‘Die ontstaan als Engelse woorden en termen worden gebruikt terwijl het publiek vooral Nederlandstalig is. Voor organisaties met een grote verantwoordelijkheid, zoals in de publieke dienstverlening en de zorg, is het essentieel om daar heel zorgvuldig mee om te gaan. Want als mensen iets niet begrijpen, kan dat grote gevolgen hebben.’ 

‘Engels moet altijd een bewuste keuze zijn’ 

Edwards wijst op een kloof die in communicatiestrategieën zelden expliciet wordt gemaakt. ‘Jongeren en hoger opgeleiden gebruiken vaker Engels, voelen zich er comfortabeler bij en staan er positiever tegenover. Oudere of minder internationaal georiënteerde groepen ervaren eerder belasting of buitensluiting. Die zien de alomtegenwoordigheid van Engels als onbeleefd, of voelen zich buitenstaanders in hun eigen land.' 

Die gevoelens worden structureel onderschat, stelt ze. 'Dat kan leiden tot een negatieve houding — tegenover de boodschap én de zender.' 

Is taalkeuze neutraal? 

‘Dat is een hardnekkige misvatting. Taalkeuze draagt altijd betekenis. Communicatie draait niet alleen om informatieoverdracht, maar ook om identiteit. Als een tiener gangster-Engels gebruikt, creëert hij bewust een uitstraling. Op die manier kan ook een professional met Engelse termen proberen kosmopolitisch of modern over te komen.’ 

Wat betekent dit voor organisaties en merken? 

‘In zakelijke communicatie wordt Engels vaak gelegitimeerd met het argument dat het publiek internationaal is, terwijl de onderliggende reden regelmatig te maken heeft met merkidentiteit. Als je Engels effectief wilt inzetten, moet je helder hebben welk doel het dient. Gaat het om begrijpelijkheid of om het oproepen van associaties? Engels is geen neutrale standaard, maar een bewuste keuze die je altijd maakt met je publiek in gedachten.’ 

------ 

Over Alison Edwards
Alison Edwards is sociolinguïstisch onderzoeker en vertaler. Ze schreef het boek English in the Netherlands, waarin ze beschrijft hoe Engels in Nederland wordt gebruikt en welke rol het speelt in de samenleving. 

 ------ 

Dit artikel maakt deel uit van de serie Taal van nu, die eerder verscheen in C — het communicatiemagazine van Nederland. De serie bekijkt de veranderende rol van taal vanuit vijf domeinen: inclusiviteit, framing, begrijpelijkheid, emoji en Engels.