Historie Logeion-leerstoel Strategische Communicatie

Historie Logeion-leerstoel Strategische Communicatie

20 augustus 2018 - door Celia Noordegraaf - 2 reacties

Leerstoel705x220.jpg

De historie van de Leerstoel is niet los te koppelen van de historie van Logeion zelf. Logeion is in 2005 ontstaan uit een fusie van de Vereniging voor Overheidscommunicatie (VOO) en de Beroepsvereniging voor Communicatie(BvC). Deze laatste was op haar beurt in 1996 ontstaan uit een fusie van de NGPR en twee kleinere beroepsorganisaties. Een terugblik leert dat de beroepsgroep zeer markante hoogleraren heeft weten te benoemen met een grote impact op het vak.

Anne van der Meiden
Voorloper van de bijzondere Leerstoel Strategische Communicatie aan de Universiteit van Amsterdam van Logeion was de bijzondere Leerstoel Communicatie en Public Relations aan de faculteit Sociale Wetenschappen van de Universiteit Utrecht. Deze leerstoel werd van 1978-1994 bekleed door prof. dr. Anne van der Meiden.  

Het initiatief voor deze leerstoel is in de jaren '70 genomen door de NGPR, het Nederlands Genootschap voor Public Relations, één van de rechtsvoorgangers van Logeion. De colleges van Anne van der Meiden trokken zoveel studenten, soms wel 400, dat de universiteit de Pnielkerk afhuurde voor zijn colleges. Een treffende locatie voor deze bijzondere man, die theologie studeerde en ook actief was als dominee. Van der Meiden promoveerde in 1972 op een onderzoek naar ethiek, propaganda en apostolaat. ’Mensen winnen’ luidde de titel van zijn proefschrift. Naast de theologie interesseerde hij zich voor reclame, voorlichting, public relations en propaganda en combineerde die belangstelling in functies als hoofd Public Relations van Kerk en Wereld. Vanaf 1976 was hij wetenschappelijk hoofdmedewerker Massacommunicatie aan de Universiteit Utrecht, waar hij in 1978 de eerste hoogleraar Public Relations werd dankzij de NGPR. Veertig jaar geleden legde Van der Meiden de basis voor het vak. Zijn colleges waren een keuzevak binnen de doctoraalstudie. Sindsdien is het vak explosief gegroeid en ontstond aan elke universiteit of hogeschool een communicatiestudie.

Interimperiode
Toen Anne van der Meiden met emeritaat ging, wilde de NGPR graag een opvolger voor hem werven. Betteke van Ruler stond hiervoor in de startblokken. Hoogleraar Jo Groebel van de Universiteit Utrecht besloot echter de leerstoel niet te continueren. Ben Warner, voorzitter van de Onderwijsadviesraad van de NGPR en lid van het Curatorium, kon dit niet verhinderen. De vereniging ging op zoek naar een andere universiteit en vond de Universiteit van Amsterdam (UvA) bereid om de leerstoel over te nemen. De werving voor een geschikte kandidaat had echter flink wat voeten in aarde. Betteke was inmiddels bijzonder hoogleraar geworden in Twente, een functie die zij van 2002-2004 heeft bekleed met als aandachtsgebied de professionalisering van het communicatievak. Het kan ook zijn, dat de fusieperikelen de nodige tijd in beslag namen. Om geen leegte te laten vallen, werden de colleges tijdelijk waargenomen door Ben Warner. Waar het accent bij Van der Meiden had gelegen op ethiek en PR, werd nu de term strategische communicatie geïntroduceerd. Warner heeft dit keuzevak tien jaar gegeven. In 2003 kwam Van Ruler naar de UvA als gewoon hoogleraar Communicatie en Organisatie. Na haar emeritaat in 2010 is zij nog steeds zeer actief en invloedrijk, zowel in de wetenschap als in de beroepspraktijk.

Noelle Aarts
Onder de vlag van Logeion is dankzij een aantal founding fathers (lees: funding partners) de Logeion-leerstoel opnieuw van de grond gekomen. Het duurde uiteindelijk tot 2008 voordat een kandidaat benoemd kon worden, Noelle Aarts. In haar oratie ‘Een gesprek zonder einde: over strategische communicatie in een voortdurend veranderende omgeving’ beschrijft zij haar visie op het vakgebied: strategische communicatie betreft het organiseren van zinvolle interacties met het oog op een adequate positionering van de organisatie in de netwerken die mensen met elkaar vormen, zowel binnen als buiten de organisatie. Zij heeft deze leerstoel tot september 2017 bekleed naast haar gewoon hoogleraarschap in Wageningen vanaf 2015. Vanaf 2017 is Aarts fulltime hoogleraar Socio-ecological Interactions aan de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica van de Radboud Universiteit. Hoe invloedrijk zij als bijzonder hoogleraar werd, blijkt onder meer uit het feit dat zij jaar op jaar is uitgeroepen als de meest inspirerende communicator van Nederland. Tijdens haar afscheidscollege in maart 2018 werd door verschillende sprekers haar betekenis voor het vak geschetst. Haar aandacht voor het interactionele perspectief bijvoorbeeld, door collega-hoogleraar Rens Vliegenthart. Met als mooie spinoff voor de praktijk de gesprekstool: 'Moeilijke gesprekken'. Dankzij Noelle is het aantal interacties tussen de wetenschap en de praktijk substantieel toegenomen.

Opvolging
Na het vertrek van Noelle Aarts was de Universiteit van Amsterdam van harte bereid om de leerstoel te continueren. In een consultatieronde bij andere universiteiten bleken ook andere universiteiten veel belangstelling te hebben voor deze leerstoel. Het bestuur van Logeion koos in dezen voor continuïteit en besloot de leerstoel in Amsterdam aan te houden. Wel is het de ambitie om andere universiteiten te betrekken bij het met de leerstoel verbonden Centrum Strategische Communicatie. Doelstelling van dit centrum is wetenschap en praktijk met elkaar te verbinden. De nieuwe hoogleraar is de spil in dit netwerk. Laten we hopen dat de opvolging dit keer niet zo lang zal duren. De vacature is inmiddels gesloten en de selectieprocedure start deze week. 

Tijdens het schrijven hoorde ik tal van details over de rijke historie van ons vak, die ik zo goed mogelijk heb trachten weer te geven. Als ik desalniettemin cruciale zaken over het hoofd heb gezien: opmerkingen, aanvullingen graag in de comments!

Deel dit bericht

Reacties

  1. Henny StrooijHenny Strooij Schreef op 22 augustus 2018 20:21:00

    Een mooi eerbetoon van Celia Noordegraaf aan de hoogleraren die in het verleden zijn benoemd op de Logeion Leerstoel aan de Universiteit van Amsterdam en aan andere communicatieleerstoelen, zoals in Utrecht, Enschede, Wageningen. Zij hebben een niet te onderschatten bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van ons vak. Maar de schrijfster gaat voorbij aan de betekenis van een verder verleden. Zo legde Anne van der Meiden - die groot respect verdient van allen die in de communicatie werkzaam zijn - niet dé basis voor ons vak. Dat gebeurde al veel eerder, in de jaren '50 en '60 en in het begin van de jaren '70. Door mensen als Henk van der Hilst, Chiel Galjaard, Bram Seret, die binnen het (niet dé) NGPR en de Vereniging van Voorlichtingsambtenaren/Vereniging voor Overheidscommunicatie (VVA/VVO) veelal jongere collega's de eerste principes leerden van wat later door Anne van der Meiden, Betteke van Ruler en Noelle Aarts aan een universitaire leerstoel werd doorontwikkeld en met wetenschappelijk onderzoek ondersteund. Ik wil met deze aanvulling niets afdoen aan de verdiensten van deze leerstoelhouders, maar vind dat de namen die ik hierboven noem, zeker niet onvermeld mogen blijven als het gaat om 'wie heeft de basis gelegd voor ons vak'. Ik denk trouwens dat ze het hiermee zelf ook zeer eens zullen zijn. Voor de geschiedschrijving van het NGPR/ Beroepsvereniging voor Communicatie en zijn rechtsvoorgangers verwijs ik graag naar het boek van Eric Lagerwey uit 1997 (het wordt tijd voor een vervolg). De geschiedenis van de VVA/VVO is helaas nooit vastgelegd. En aangezien niemand weet waar het archief is gebleven, vrees ik dat dit ook nooit meer zal gebeuren. Een gemiste kans, vind ik nog steeds. Henny Strooij, erelid Logeion lid van vele commissies in de VVA/VVO en voorzitter van de VVO van 1984 tot 1988.

  2. Inge BlauwInge Blauw Schreef op 27 augustus 2018 09:21:29

    Mooi overzicht van de leerstoelen (Strategische) communicatie! Het aantal studenten dat je noemt bij de colleges van Van der Meiden lag echter aanzienlijk hoger: Inleiding Public Relations telde een aantal jaren meer dan 1100 studenten! Vandaar die Pniëlkerk.

Plaats een reactie

Italic en bold

*Dit is italic*, en _dit ook_.
**Dit is bold**, en __dit ook__.

Links

Dit is een link naar [Procurios](http://www.procurios.nl).

Lijsten

Een lijst met bullets kan worden gemaakt met:
- Min-tekens,
+ Plus-tekens,
* Of een asterisk.

Een genummerde lijst kan worden gemaakt met:
1. Lijst-item nummer 1.
2. Lijst-item nummer 2.

Quote

Onderstaande tekst vormt een quote:
> Dit is de eerste regel.
> Dit is de tweede regel.

Code

Er kan een blok met code worden geplaatst. Door voor de tekst vier spaties te plaatsen, ontstaat een code-block.