Kunnen we iets doen tegen nepnieuws op social media?

Freek Snelting 705x220.jpgwoensdag 04 september 2019 15:48

Misschien herken je het wel. Je kijkt op Facebook en komt een bericht tegen waarvan je denkt: "Is dit echt waar?" Het is niet meteen duidelijk of je te maken hebt met echt nieuws of nepnieuws. Een kwalijke zaak, want nepnieuws kan onrust veroorzaken in de maatschappij. Dit bewees een bekend voorbeeld van nepnieuws; het verhaal dat Hillary Clinton een kinderseksnetwerk zou runnen vanuit een pizzeria in Washington D.C., waarna de pizzeria werd beschoten.

Door Freek Snelting

Bezorgdheid
In Nederland is er dan ook redelijk wat bezorgdheid over (online) nepnieuws. Uit de Mediamonitor 2019 blijkt dat 30 procent van de Nederlanders zich zorgen maakt over wat echt en wat nep is op internet en bijna de helft (47 procent) laat weten zorgen te hebben over verhalen die volledig zijn verzonnen om politieke of commerciële redenen. Social media speelt een belangrijke rol in de verspreiding van nepnieuws. Zo wordt Facebook ingezet om gebruikers door te verwijzen naar websites met nepnieuws. En dan te bedenken dat Facebook dagelijks zes van de tien Nederlanders bereikt in alle leeftijdsgroepen.

Het onderzoek
Middels een online experiment is gekeken of het tonen van broninformatie bij (nieuws)boodschappen op Facebook ervoor kan zorgen dat mensen kritischer worden naar wat ze online tegenkomen en lezen. In een online vragenlijst, waar 307 participanten aan hebben deelgenomen, werd een filmpje getoond waarin te zien was dat iemand over een Facebook-tijdlijn heen scrolt. Alle participanten zagen drie dezelfde (nieuws)boodschappen op de tijdlijn voorbij komen. Het enige dat verschilde bij de berichten was de broninformatie. Zo zag een groep participanten bijvoorbeeld de NOS.nl als afzender van de berichten en een andere groep Dailybuzzlive.nl. Uit het onderzoek blijkt dat Facebook-gebruikers kritischer evalueren bij een (nieuws)boodschap dat een onbetrouwbare bron als afzender heeft in tegenstelling tot een betrouwbare bron. Kortom, wanneer nepnieuws wordt verspreid door een onbetrouwbare (nieuws)bron zullen mensen kritischer gaan evalueren bij die (nieuws)boodschappen. Dit verkleint mogelijk de kans op de negatieve effecten van nepnieuws.

Praktische implicatie
Deze studie levert een bijdrage aan het maatschappelijke debat rondom online nepnieuws. Het onderzoek laat zien dat broninformatie een positief effect kan hebben op het kritisch evalueren door Facebook-gebruikers, wat de kans op beïnvloeding verkleint. Om verder te doorgronden wat mensen zien als (on)betrouwbare bronnen en in hoeverre het effect standhoudt is verder onderzoek gewenst. De resultaten zijn veelbelovend en de intentie is om dit wetenschappelijke onderzoek te publiceren.

Mocht je dus de volgende keer een (nieuws)boodschap lezen waarvan je denkt: "Is dit echt waar?", neem het niet direct voor waar aan en controleer onder andere de broninformatie om te bepalen of je het (nep)nieuws kunt geloven.


Bovenstaand besproken onderzoek voerde Freek Snelting (27 jaar), vicevoorzitter van Young Logeion, voor zijn masterthesis. Het onderzoek naar wat er gedaan kan worden tegen nepnieuws op Facebook wordt mogelijk gepubliceerd in een wetenschappelijk magazine. Freek heeft zijn master Communicatiewetenschap cum laude afgesloten.

« Terug

Reacties op 'Kunnen we iets doen tegen nepnieuws op social media?'

Geen berichten gevonden

Log in om te kunnen reageren op nieuwsberichten.