Jacques Wallage over publieke communicatie: 'Hoe blijf je aansluiting houden met burgers?'

Jacques Wallage705x220.jpgwoensdag 10 oktober 2018 20:41

Wie neemt verantwoordelijkheid voor de kwaliteit en de betrouwbaarheid van de overheidscommunicatie? Hoe blijf je als bestuur aansluiting houden met burgers? En wat zijn eigenlijk de verschillen in communicatie van verschillende sectoren? Tijdens de Galjaarddag, het nationale praktijkcongres voor publiek communicatie, op 1 november gaat oud-bestuurder Jacques Wallage dieper op deze lastige vraagstukken in. Nieuwsgierig? In dit interview met Wallage licht hij alvast een tipje van de sluier.

Door de redactie

Wie neemt volgens jou de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit en de betrouwbaarheid van de overheidscommunicatie?
"Het formele antwoord is eenvoudig: dat zijn de communicatieadviseurs zelf, uiteindelijk natuurlijk de verantwoordelijke bewindspersonen, het toezicht daarop berust bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Naarmate het werk van de overheid zich meer en meer in de publieke ruimte afspeelt en ministers voor hun reputatie steeds meer afhankelijk zijn van het oordeel van burgers in die publieke ruimte, staan communicatieadviseurs steeds meer onder druk hun minister heelhuids door de dag te loodsen. Maar zij zijn niet van een minister, al helemaal niet van een partij, maar van de overheid. Niet van de minister van de dag, maar van de democratie en de rechtstaat. En de Tweede Kamer, daar is alles ook steeds meer politiek, gericht op het boeken van politieke winst en het voorkomen van politiek verlies. Objectief opkomen voor de waarden van overheidscommunicatie wordt makkelijk ondergeschikt aan die winst en verliesrekening. De oppositie probeert de coalitie onder water de houden, de coalitie probeert te blijven zwemmen. De Kamer als geheel komt onder deze omstandigheden steeds minder toe aan normhandhaving. Tegen deze achtergrond zal ik pleiten voor een wettelijk verankerde waakhond die alle overheidscommunicatie onderzoekt op objectiviteit, kwaliteit en betrouwbaarheid. De waakhond is onafhankelijk, zoals de Nationale Ombudsman dat is, rapporteert aan de Kamer zodat de toezichthoudende functie van het parlement op dit aspect van overheidshandelen meer aandacht krijgt, vanuit objectieve maatstaven wordt bezien en mede daardoor een steviger plaats op de kameragenda zal innemen. Geleidelijk zullen door het werk van de waakhond de normen in de overheidscommunicatie zichtbaarder worden, vormt zich jurisprudentie en gaat er van deze vorm van toezicht een preventieve werking uit."

Jacques heeft jaren gewerkt in de publieke sector en is nu in de rol als vice-voorzitter van de Raad van Commissarissen van Post NL ook bij de private sector betrokken. Wat zijn in zijn ogen de overeenkomsten en verschillen in de communicatie van de verschillende sectoren?
"Terwijl op departementen de Wet Openbaarheid Bestuur (WOB) vaak aan de orde komt vanuit de invalshoek 'wat hoeven we juist niet openbaar te maken?' wordt vanuit een beursgenoteerde onderneming eerder de vraag gesteld 'wat horen wij juist nu openbaar te maken?' Daarmee is, meer dan in de publieke sector, de verplichtingen (formeel en qua verwachtingspatroon) vanuit de markt leidend. Ambtenaren zullen niet zo vaak tegen een minister zeggen 'u moet dit nu wel openbaar maken, anders schaadt u het vertrouwen van de burger'. Maar in een Raad van Commissarissen is regelmatig de vraag aan de orde 'hoe zal de markt over ons denken als we dit niet openbaar maken?' 

Het tweede groot verschil is dat in de politiek fractievoorzitters van de coalitie in een zodanig permanent overleg verkeren met het kabinet (dat zij moeten controleren) dat zij als lid van het controlerend orgaan nauwelijks meer zichtbaar zijn. Hoewel bij een Raad van Commissarissen het risico van 'meebesturen' zeker ook aanwezig is zijn commissarissen over het algemeen rolvaster: de Raad van Bestuur bestuurt de onderneming, de Raad van Commissarissen houdt toezicht."

De burgers van nu zijn veel mondiger, kunnen (onder andere door social media) gemakkelijker het debat aangaan met bestuurders. Hoe kun je als bestuur de aansluiting blijven houden met burgers? En wat is hierin belangrijk?
"De dynamiek in de publieke ruimte is horizontaal van karakter, alle verticale, professionele organisaties moeten daar consequenties aan verbinden. Vertrouwen wordt niet verkregen door de momenten waarop er gestemd moet worden, maar in het proces. Dat wil zeggen dat besluitvorming zo moet worden georganiseerd dat de verbinding tussen binnen en buiten, tussen de verticale professionele organisaties en de horizontale netwerken een veel centralere plaats in gaat nemen. Dat vraagt vooraf om een open debat over de te kiezen procesarchitectuur en communicatiedeskundigen zullen steeds vaker aan het begin van besluitvormingstrajecten bestuurders en topambtenaren moeten confronteren met de manier waarop zij in het proces vertrouwen kunnen winnen en behouden. De formele, representatieve democratie zal steeds vaker de directe invloed van burgers op de besluitvorming nodig hebben om geloofwaardig te blijven. Zo bezien zijn vormen van directe democratie, participatie, mede-verantwoordelijkheid een versterking van de uiteindelijk in de representatieve democratie te nemen besluiten", aldus Jacques Wallage.

Wil jij meer horen over de inzichten van Jacques Wallage, meld je dan aan voor het nationale praktijkcongres voor publieke communicatie op de galjaarddag.nl. Jacques is op 1 november een van de sprekers op het hoofdpodium. 

« Terug

Reacties op 'Jacques Wallage over publieke communicatie: 'Hoe blijf je aansluiting houden met burgers?''

Geen berichten gevonden

Log in om te kunnen reageren op nieuwsberichten.

Archief > 2018

december

november

oktober

september

augustus

juli

juni

mei

april

maart

februari

januari