Voorlichters zijn vooral een zegen voor de media

LOGnw--microfoon.jpgdinsdag 28 januari 2014 11:58

Door: Edwin van de Haar en Ron van der Jagt

Persvoorlichters zijn ten onrechte de favoriete pispaal van journalisten. Regelmatig worden voorlichters als irritante sta-in-de-weg opgevoerd. Als een barrière tussen de ware held van het verhaal (de journalist) en de te ontmaskeren persoon of organisatie. Zo ook columnist Teun van de Keuken in het Parool, die schrijft ‘voorlichters bemoei je er niet mee’. Op Twitter kreeg hij direct bijval, onder andere van RTL’s anchor woman Hella Hueck.

Door Logeion

Een ander actueel voorbeeld is Zembla-journalist Ton van der Ham, die in het vakblad Communicatie zijn pijlen richt op overheidsvoorlichters. Hij stelt onder andere, in lijn met Van de Keuken, dat ‘(overheids)voorlichters alleen maar bezig zijn met risico’s te beperken …. kritische pers op afstand te houden… bewust de zwakke plekken van journalisten opzoeken … en onjuiste verhalen over Zembla vertellen’. Dat bleek bij navraag door de redactie van Communicatie overigens iets genuanceerder te liggen en er kwamen bovendien direct voorbeelden naar boven waarbij Zembla tendentieus en niet altijd even betrouwbaar bleek te opereren.

Voorlichters versus journalisten
Voorlichters en journalisten kunnen elkaars bloed zo nu en dan wel drinken. Je hebt immers professionals en lichtgewichten onder journalisten én voorlichters. Soms wordt men ook met een onmogelijke opdracht opgezadeld door baas of hoofdredacteur. Vanzelfsprekend wordt er van voorlichtingszijde weleens moeilijk gedaan, iets gebagatelliseerd, of afgeschermd. In het geval van de overheidsvoorlichting spelen in de afwegingen ook de mogelijke politieke gevolgen mee van media-aandacht voor de bestuurder. In het tijdperk van internet en sociale media is een hype snel gecreëerd en kan het soms heel verstandig zijn om ergens niet aan mee te doen. Organisaties en hun bestuurders moeten vaak tal van belangen afwegen bij de inhoud en timing van externe berichtgeving, waaronder de wensen van journalisten. Een professionele voorlichter legt dat gewoon uit aan een journalist.

Feiten checken
Aan de andere kant zijn er veel journalisten die nalaten zich in de materie te verdiepen alvorens een vraag te stellen. Zij bellen direct een voorlichter om hem of haar te misbruiken als encyclopedie, als feitenchecker, of als leverancier van quotes die passen in het vooraf reeds bedachte stramien van artikel of reportage. In de woorden van Van der Keuken ‘je was net zo blij dat je de belangrijke man die je wilde spreken zelf aan de lijn had gekregen…. met een minieme dosis list en een snufje bedrog’. Maar ondanks deze strubbelingen mogen we niet voorbij gaan aan het feit dat de woordvoerder de vrije nieuwsgaring in de regel faciliteert in plaats van frustreert. Het is de persvoorlichter die er meestal voor zorgt dat relevante informatie snel, correct en adequaat wordt geleverd aan de media.

‘De binnenwereld naar buiten te brengen en de buitenwereld naar binnenhalen’
De hele beroepsgroep van communicatieprofessionals, waaronder persvoorlichters, heeft als taak om ‘de binnenwereld naar buiten te brengen en de buitenwereld naar binnen te halen’. Een belangrijke kant van het ‘buitenwerk’ is om journalisten inzicht te geven in de werking van de organisatie, uit te leggen wat wel en niet mogelijk is, welke bevoegdheden en dus ook onmogelijkheden er zijn, of waarom informatie niet snel boven water te krijgen valt.

Veelal onopgemerkt en zeker ondergewaardeerd is de ‘binnenkant’ van het voorlichtingswerk. Eén van de belangrijkste taken van een voorlichter is intern uitleggen hoe journalisten werken, aan welke informatie zij het meeste hebben, dat televisie of radio om korte bruikbare uitspraken vragen in plaats van ellenlange detailverhalen, et cetera. Maar ook om te zorgen dat journalisten prompt worden teruggebeld zodat zij hun deadlines kunnen halen. Ook het aloude vakwerk blijft belangrijk, zoals redactie van stukken in begrijpelijk Nederlands en de productie van persberichten die vragen beantwoorden in plaats van deze op te roepen. Waar dat mogelijk is, wordt ruimte gemaakt in drukke agenda’s van bazen en deskundigen voor interviews of achtergrondgesprekken, om feiten, inzichten en analyses te delen. Hiermee wordt de deskundigheid of inzicht van de betrokken journalist verhoogd en leren de betrokkenen hoe een journalist denkt of tegen de zaken aankijkt. Dat is voor beide kanten prettig, ook in toekomstige contacten.

Persvoorlichters hebben journalisten nodig, net zoals journalisten niet zonder voorlichters kunnen. De  belangen lopen niet altijd synchroon, maar per saldo is de wederzijdse afhankelijkheid groot. Wederzijds vakmanschap en het respecteren van elkaars positie is de sleutel. Wij gaan graag op basis daarvan de dialoog aan. Een zeer groot deel van de berichtgeving in de media komt dagelijks tot stand dankzij het werk van voorlichters. Daarom zijn voorlichters vooral een zegen voor de media.

Edwin van de Haar en Ron van der Jagt zijn bestuurslid respectievelijk voorzitter van Logeion, de Nederlandse beroepsorganisatie voor communicatieprofessionals. Een verkorte versie van dit artikel verscheen op 28 januari 2014 in het Parool.

« Terug

Reacties op 'Voorlichters zijn vooral een zegen voor de media'

Geen berichten gevonden

Log in om te kunnen reageren op nieuwsberichten.