Adviseur eHealth Liesbeth Meijnckens: bruggenbouwer met een boodschap

Zorgnieuwsbrief.jpgwoensdag 25 mei 2016 18:02

Zelfstandig adviseur eHealth Liesbeth Meijnckens constateert in haar nieuwe boekje 'Beter met eHealth in 60 minuten' dat grootgebruik van eHealth-toepassingen door zorgverleners en zorggebruikers uitblijft. Dit ondanks talloze pilots en projecten. In dit artikel gaat ze kort in op mogelijke verklaringen. Verder roept ze communicatieprofessionals in de zorg op tot een actievere opstelling bij implementatie van eHealth: "Een onderscheidende bijdrage vanuit het communicatievak is onmisbaar."

Door Anje Ham

Wie Liesbeth Meijckens zegt, zegt zorgcommunicatie. Of liever, eHealth. Want als 'nieuwsgierige verbinder' zoals ze zichzelf omschrijft, vervult ze sinds de opkomst van internet midden jaren negentig de rol van bruggenbouwer tussen de innovatieve digitale voorhoede en grote groepen gebruikers in de zorg. Als zelfstandig adviseur eHealth begeleidt ze menige zorginstelling en zorgverlener bij de introductie en implementatie van social media en andere eHealth-toepassingen voor betere zorg en zorgcommunicatie. 

Je beschrijft in je boek de stand van zaken van eHealth na zo’n 15 jaar. Hoe staan we ervoor?
Liesbeth: "De wereld digitaliseert in rap tempo en de gezondheidszorg is geen eiland. Maar zorgverleners en zorggebruikers merken gek genoeg nog maar weinig van eHealth-toepassingen. Ondanks de talloze vernieuwende pilots en projecten. Denk aan zelfmonitoring bij hartfalen, inzet van e-coaching bij het leren omgaan met een chronische ziekte, enzovoort, enzovoort. Dit komt omdat ze nog niet of nauwelijks in het dagelijkse zorgaanbod ingebed worden. 

Dat geldt ook voor wat ik de eHealth-basisdiensten noem. Ik bedoel functies zoals online een afspraak maken, inzage in het medisch dossier, inzien van uitkomsten van onderzoeken, een e-consult, internetbehandeling, enzovoort. Ondanks het feit dat patiënten en cliënten massaal vóór zijn, zo bleek al in 2000 en 2001 uit onderzoek. Al met al een behoorlijk contrast: al deze initiatieven versus het gebrek aan inbedding.

Jammer genoeg is er niet één verklaring. Dan zou er ook één oplossing zijn. Maar laat ik een poging wagen. Om te beginnen, veranderprocessen zijn nu eenmaal complex. Want dat is waar we het over hebben. EHealth gaat niet om de keuze voor die ene behandelapp. Maar om veel meer. Het gaat over een nieuwe kijk op gezondheid en gezondheidszorg. Met name omdat de verwachting is dat eHealth helpt om zelfmanagement en gezondheidsvaardigheden te versterken. Verder veranderen het zorgpad en de rol van de zorgverlener, er is nieuwe technologie nodig, enzovoort. 

Net als bij de ontwikkeling van de auto bijvoorbeeld, gaan de ontwikkeling en implementatie van nieuwe technologie in de zorg stap voor stap, en duren daardoor soms jaren. Dat geldt ook voor de implementatie van relatief eenvoudige basisdiensten waar ik het net over had. De technologie is inmiddels beschikbaar. Nu gaat het erom deze werkend te krijgen in de praktijk. De implementatie van een e-consult bijvoorbeeld vraagt onder andere aanpassingen van werkprocessen, opdoen van vaardigheden, inrichten van de techniek, afspraken maken over vergoeding, enzovoort. In vergelijking met een eenmalige aansprekende eHealth-pilot niet zo sexy. Mogelijk speelt dat een rol. 

Een belangrijke constatering in de eHealth Monitor van het Nictiz is dat er nog veel onbekendheid is over digitale zorg. Zowel bij zorggebruikers als zorgverleners. Niet willen is vaak niet weten, of niet kunnen. Dit was voor mij mede aanleiding voor het schrijven van mijn boek, waarin ik toegankelijk uitleg welke mogelijkheden eHealth voor zorgverleners en zorggebruikers biedt, inclusief praktijkvoorbeelden en tips. 

Een ander struikelblok dat ik in de praktijk vaak tegenkom is dat er nauwelijks tijd en ruimte is voor zorgverleners om te experimenteren, zodat ze nieuwe technologie werkelijk kunnen inpassen in hun werk. Erg jammer. Want als het niet in één keer goed werkt, vallen zorgverleners snel terug op oude werkwijzen. Erg jammer ook van de investering in tijd en geld in vaak mooie innovatieve projecten. 

Kortom, eHealth wordt om uiteenlopende redenen nog niet massaal omarmd. Terwijl dit toch onontkoombaar is, wat iedereen in de zorg eigenlijk ook wel weet. Mijn oproep aan zorgaanbieders en zorgprofessionals is dan ook om aarzelingen aan de kant te zetten, zich verder in eHealth te verdiepen en eigentijdse zorg waar te maken. En ja, dat kost tijd. Maar het is de wereld waarin we leven. Blijf dus experimenteren met technologische vernieuwingen. En vergeet ook zeker de implementatie van de basisdiensten niet. 

Experimenteren en implementeren staat of valt met 'weten wat er is'. Wat dit punt betreft moet me in dit artikel voor communicatieprofessionals in de zorg iets van het hart. Ik kom hen te weinig tegen in het werkveld van eHealth. Dat is wat mij betreft om drie redenen jammer. In de eerste plaats een oude koe: communicatie is de ‘smeerolie’ is bij elke transitie. Dus ook bij ontwikkeling en implementatie van eHealth. In mijn optiek zijn communicatieadviseurs onmisbaar voor de aansluiting van zowel zorgverleners als zorggebruikers. 

Verder zijn communicatieprofessionals onmisbaar voor het beantwoorden van de vele vragen van zorgverleners en cliënten over de nieuwe contactvormen tussen de cliënt en zorgverlener. Want dit is wat eHealth in wezen is. Wat zijn goede keuzes vanuit het zorggebruikersperspectief? En wanneer en voor wie zijn nieuwe informatie- en communicatiemiddelen zoals apps eventueel geschikt? En waarin verschilt een online-chat met een gesprek in de spreekkamer? Wanneer en voor welke doelgroep organiseer je een old-school voorlichtingsbijeenkomst? En wanneer volstaat online-voorlichting? Of nog beter: hoe kom je tot een goede combinatie van face-to-face contacten en de inzet van digitale communicatiemogelijkheden? Kortom, er is grote behoefte aan deskundig advies. Maar ook hier mis ik vaak de adviseur (patiënten)communicatie. Voor de goede orde, uitzonderingen daargelaten.

Tot slot valt het me op dat zorginstellingen hun online-diensten niet goed integreren in hun informatie over het zorg- en behandelaanbod. Soms is het zelfs helemaal niet te vinden. Klein voorbeeldje. Informatie over 'het winkeltje en de brievenbus' ontbreekt nooit. Maar of je als bezoeker, patiënt of bewoner wifi kunt gebruiken? Vaak niet te vinden! 

Het lijkt alsof communicatieadviseurs zich onvoldoende realiseren hoe belangrijk deze informatie is voor zorggebruikers. En misschien staan zij onvoldoende stil bij het feit hoezeer cliënten hechten aan betrouwbare informatie op de website van hun eigen zorginstelling. Dit blijkt keer op keer uit klein en groot onderzoek. Of misschien gaan ze ervan uit dat de zorgverlener het wel zal vertellen. Maar patiënten en cliënten kunnen geen gebruik maken van eHealth-voorzieningen als ze niet goed geïnformeerd zijn. Het gevaar bestaat dan dat er ten onrechte wordt geconcludeerd dat patiënten er geen behoefte aan hebben. 

Samengevat lijkt het erop dat er te weinig verbinding is tussen
communicatieadviseurs en de organisatie. Vernieuwers en projectleiders betrekken communicatieadviseurs te weinig. En communicatieadviseurs op hun beurt zijn misschien te bescheiden om op tijd een plek aan tafel zeker te stellen. Maar hun potentie als adviseur is groot. En een onderscheidende bijdrage vanuit het (patiënten)communicatievak is onmisbaar."

'Beter met eHealth in 60 minuten' is 24 mei verschenen bij uitgeverij Haystack. Het is verkrijgbaar als paperback en E-book, onder andere bij bol.com.

Tekst: Anje Ham

« Terug

Plaats het eerste bericht!

Nieuw bericht