Pleitbezorgers, procesmanagers en participanten

Twintig jaar geleden viel het begrip voor het eerst in een beschrijving van een nieuwe benadering op het ministerie van VROM: ‘Interactief beleid’. Een nieuwe methode maakte het mogelijk om bij complexe problemen burgers te betrekken en zo tot ‘goede beslissingen’ te komen. Wat aanvankelijk de speelbal was van begeesterde pleitbezorgers van bestuurlijke vernieuwing en directe democratie werd gaandeweg vooral het domein van professionele procesmanagers, gretige facilitatoren en slimme souffleurs. In een indrukwekkende kroniek fileert promovenda Sonja van der Arend de opkomst, ontwikkeling en in zekere zin ook ondergang van een issue dat ook de communicatiebranche eind jaren negentig enorm in beslag nam.

Er is natuurlijk al veel geschreven over interactief beleid, maar het is absoluut de verdienste van deze auteur dat het fenomeen is behandeld vanuit rollen van en tussen hoofdrolspelers. Fascinerend is te zien hoe bestaande beroepsgroepen het interactieve beleid omarmden en er de facto een nieuwe beroepsgroep – procesmanagers – is ontstaan. Incluis een soort rekkelijken- en preciezendebat in wording tussen de lieden met koffers vol stickers, flappen en andere instrumenten, en degenen die focussen op uitkomsten en solide kwaliteit van beleids- en besluitvorming. Van der Arend laat de normatieve, optimistische en pessimistische vertellers aan het woord, en stelt vast: ‘Afhankelijk van het gekozen perspectief is het een droom van democratische maakbaarheid, het noodzakelijke antwoord op autonome ontwikkelingen, of een draagvlakmachine voor cynische ambtenaren’. Vooral de instrumentele betekenis van interactief beleid beklijft, en vooral professionals spinnen er garen bij, maar vlak het duurzame effect daarvan op democratische verhoudingen niet uit